Cách Xác Định Bias Cho Một Phiên Giao Dịch

Giá sẽ đi từ điểm A đến điểm B như thế nào?

Mỗi khi bắt đầu một phiên giao dịch, câu hỏi đầu tiên mà chúng ta cần trả lời không phải là “Vào lệnh ở đâu?”, mà là:

• Giá đang ở đâu?
• Giá sẽ muốn đi đến đâu tiếp theo?

Nếu nhìn kỹ, mọi chuyển động của giá đều có thể được hiểu đơn giản là một hành trình đi từ điểm A đến điểm B: từ một vùng thanh khoản này đến một vùng thanh khoản khác. Khi xác định được điểm A và điểm B, chúng ta đã có được Bias cho phiên giao dịch đó.

“Phiên giao dịch” trong bài này là gì? Phiên giao dịch ở đây có thể là một tuần, một ngày, hoặc chỉ một phiên Á – Âu – Mỹ. Thị trường có tính chất Fractal, vì vậy cách xác định Bias trong bài này được áp dụng giống nhau cho cả 3 trường hợp. Điểm khác biệt duy nhất là khung thời gian mà chúng ta quan sát.

Phiên giao dịch	Khung thời gian quan sát	Thanh khoản ngoài biên (ERL) thường là	Thanh khoản trong biên (IRL) thường là
Một tuần	W1 và D1	Old High / Old Low của tuần trước, đỉnh/đáy quan trọng trên D1	FVG trên khung D1
Một ngày	D1 và H4	Old High / Old Low của ngày hôm trước, đỉnh/đáy quan trọng trên H4	FVG trên khung H4
Một phiên Á – Âu – Mỹ	H4 và H1/M30	Đỉnh/đáy của phiên trước đó (ví dụ: đỉnh/đáy phiên Á)	FVG trên khung H1/M30

Trong bài học này, chúng ta sẽ tìm hiểu 3 kịch bản mà giá thường sử dụng để đi từ A đến B. Đây là nền tảng để xác định Bias trước khi nghĩ đến bất kỳ điểm vào lệnh nào.

Thuật ngữ cần biết trước

Trước khi đi vào 3 kịch bản, chúng ta cần thống nhất với nhau một số thuật ngữ sẽ được sử dụng xuyên suốt bài học.

Thuật ngữ	Diễn giải	Hình minh họa
Thanh khoản (Liquidity)	Thanh khoản là các lệnh chờ đang nằm trên thị trường. Phần lớn chúng tập trung ở hai nơi: phía trên các đỉnh cũ (Old High) và phía dưới các đáy cũ (Old Low). Vì sao? Đa số traders sẽ đặt stoploss ngay phía trên đỉnh hoặc phía dưới đáy, và cũng rất nhiều traders đặt lệnh chờ để đón đầu cú phá vỡ (breakout) tại đó. Những vùng tập trung nhiều lệnh chờ như vậy chính là nơi giá sẽ muốn tìm đến.
Biên giá (Range)	Biên giá là vùng giá nằm giữa một đỉnh và một đáy rõ ràng, thường là đỉnh và đáy đã tạo nên nhịp di chuyển gần nhất của giá. Mọi phân tích trong bài học này đều bắt đầu từ việc xác định được biên giá hiện tại.
Thanh khoản ngoài biên (External Range Liquidity – ERL)	Là thanh khoản nằm ở hai đầu của biên giá: phía trên đỉnh và phía dưới đáy của biên. Đây là nơi tập trung nhiều lệnh chờ nhất.
Thanh khoản trong biên (Internal Range Liquidity – IRL)	Là những vùng giá nằm bên trong biên mà giá có xu hướng quay lại, tiêu biểu nhất là các Khoảng trống giá (FVG).
Khoảng trống giá (Fair Value Gap – FVG)	FVG được tạo ra từ một cụm 3 cây nến liên tiếp, khi nến ở giữa di chuyển với động lượng lớn (Momentum) khiến râu của nến 1 và râu của nến 3 không chạm nhau. Khoảng trống đó là vùng giá đã di chuyển quá nhanh, “mất cân bằng”, nên thường sẽ được giá quay lại để lấp.
Điểm A và Điểm B	Điểm A là nơi giá xuất phát: một vùng thanh khoản (IRL hoặc ERL) mà giá vừa chạm và có phản ứng. Điểm B là Mục tiêu thanh khoản (Draw on Liquidity – DOL): vùng thanh khoản tiếp theo mà giá sẽ muốn tìm đến.
Thao túng (Manipulation)	Thường được hiểu như hình thái của một cú phá vỡ “giả”: giá vượt qua một đỉnh hoặc đáy để lấy thanh khoản, sau đó nhanh chóng quay trở lại bên trong biên giá với momentum. Thông thường, biểu thị của hình thái này thường là một râu nến quét thanh khoản và thân nến không đóng bên ngoài biên giá.
Bias	Là hướng đi kỳ vọng của giá trong phiên giao dịch. Bias tăng nghĩa là chúng ta kỳ vọng giá đi lên điểm B ở phía trên, Bias giảm thì ngược lại. Lưu ý: Bias là một kế hoạch, không phải là một tín hiệu vào lệnh.

Nguyên tắc nền: Giá luân phiên giữa IRL và ERL

Giá không di chuyển một cách “ngẫu nhiên”. Nó luân phiên giữa hai nhiệm vụ: đi tìm thanh khoản ở ngoài biên và quay về cân bằng ở trong biên.

• Khi giá chạm những vùng IRL quan trọng (vd: quay về lấp FVG và có phản ứng), chúng ta có thể kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tìm đến ERL.
• Khi giá vừa quét qua ERL (lấy thanh khoản của đỉnh hoặc đáy), dựa vào phản ứng giá sau đó, chúng ta có thể kỳ vọng giá sẽ quay trở lại IRL.

Vì sao? Sau khi lấy thanh khoản của một đỉnh hoặc đáy, phần lớn lệnh chờ tại đó đã được khớp, giá không còn nhiều lý do để đi tiếp và sẽ quay vào trong biên để cân bằng lại tại những vùng FVG. Ngược lại, sau khi đã cân bằng ở FVG, giá cần “nhiên liệu” mới để tiếp tục di chuyển, và nhiên liệu đó nằm ở thanh khoản ngoài biên.

Từ nguyên tắc nền này, chúng ta có 3 kịch bản để xác định điểm A và điểm B.

Kịch bản 1: IRL → ERL (Tiếp diễn xu hướng)

Đây là kịch bản phổ biến nhất khi thị trường đang có xu hướng rõ ràng.

Bối cảnh: giá đang trong một nhịp tăng, tạo ra một đỉnh mới, sau đó bắt đầu điều chỉnh giảm hoặc sideway. Trong nhịp tăng trước đó, giá đã để lại một FVG.

• Điểm A: FVG nằm trong biên giá (IRL).
• Điểm B: đỉnh của biên giá (ERL) – cũng chính là đỉnh đã tạo ra nhịp điều chỉnh.

Dấu hiệu thường thấy: giá điều chỉnh về đến FVG, có phản ứng (rút râu) và đóng cửa trở lại phía trên FVG. Khi đó, nhiệm vụ cân bằng đã hoàn thành và chúng ta kỳ vọng giá tiếp tục tìm đến thanh khoản phía trên đỉnh.

Dấu hiệu kịch bản đang chạy đúng: trên đường từ A đến B, giá đi xuyên qua các đỉnh nhỏ bên trong ở khung thời gian nhỏ (LTF) mà không bị chững lại lâu.

Kịch bản thường sai khi: giá đóng thân nến xuyên qua FVG. Khi đó FVG có khả năng cao không còn giữ được giá, và giá có thể sẽ tiếp tục tìm về những vùng thanh khoản ở thấp hơn.

Ví dụ: Ngày 6/10, nến H4 lúc 02:00 tăng mạnh và để lại một FVG trong vùng 4,139 – 4,149, sau đó nến 06:00 tạo đỉnh 4,180. Nến 10:00 điều chỉnh về FVG, rút râu và đóng cửa trở lại phía trên FVG. Lúc này Bias có thể là tăng, điểm B là đỉnh 4,180 của biên giá. Nến 14:00 sau đó đã đi lên và đã target đỉnh này.

Kịch bản 2: ERL → IRL (Đảo chiều về trong biên)

Kịch bản này thường xuất hiện khi giá đã hoàn thành nhiệm vụ lấy thanh khoản và cần quay về để cân bằng. Đây thường là một nhịp di chuyển ngược xu hướng, vì vậy mục tiêu của nó thường ngắn hơn.

Bối cảnh: giá tăng lên và quét qua đỉnh của biên giá. Tuy nhiên, sau khi lấy thanh khoản, giá không tiếp diễn theo hướng phá vỡ mà nhanh chóng quay lại bên trong biên với động lượng lớn (Momentum).

• Điểm A: đỉnh của biên vừa bị quét (ERL).
• Điểm B: thường là FVG gần nhất bên trong biên (IRL).

Dấu hiệu thường thấy: cây nến quét qua đỉnh nhưng để lại râu phía trên và đóng cửa trở lại bên dưới đỉnh. Đây là thời điểm chúng ta có thể dự báo sớm một sự kiện Thanh lý (Liquidation), hay nói nôm na là Lấy thanh khoản.

Kịch bản thường sai khi: giá đóng thân nến vững vàng phía trên đỉnh và tiếp tục đi lên. Khi đó nhiều khả năng đây là một cú phá vỡ thật, không phải một cú lấy thanh khoản.

Ví dụ: Biên giá là nhịp tăng từ đáy 4,024 (ngày 11/6) lên đỉnh 4,369 (ngày 15/6). Nến D ngày 15/6 tăng mạnh và để lại một FVG trong vùng 4,245 – 4,306. Ngày 17/6, giá quét qua đỉnh 4,369 lên 4,382 nhưng không giữ được, giảm mạnh và đóng cửa lại bên dưới. Sau cú quét này, Bias có thể là giảm, điểm B có thể là FVG gần nhất phía dưới – và giá đã chạm FVG ngay trong ngày 17/6. Ngày 18/6, giá đóng thân nến xuyên qua FVG, đây là dấu hiệu cần theo dõi như phần Lưu ý bên dưới.

Lưu ý: điểm B của kịch bản này thường là FVG bên trong biên, chưa hẳn là đáy của biên. Khi giá về đến FVG, hãy quan sát phản ứng của giá tại đó. Nếu giá phản ứng và đi lên trở lại, vòng luân phiên IRL → ERL có thể lại bắt đầu (Kịch bản 1). Nếu đỉnh vừa bị quét là một đỉnh quan trọng và giá đóng thân nến xuyên qua FVG, giá có thể đảo chiều cả biên và trở thành Kịch bản 3 (quét đỉnh, mục tiêu là đáy của biên). Khả năng này càng cao khi đáy của biên là các đáy sát nhau.

Kịch bản 3: Manipulation Range (Thao túng biên giá)

Ở kịch bản này, giá thường di chuyển từ một cạnh của biên về cạnh còn lại, thao túng cạnh đó rồi đi ngược trở lại cạnh đối diện. Biên giá có thể là một nhịp tăng/giảm vừa hình thành, hoặc một vùng giá đi ngang (sideway) kéo dài.

Bối cảnh: giá điều chỉnh từ đỉnh biên về đáy biên. Kịch bản này có xác suất cao hơn khi đáy biên là một đáy quan trọng. Nếu giá đang đi ngang trong một biên, chúng ta sẽ không muốn vị thế của mình nằm ở giữa pha Tích lũy, mà chờ giá thao túng một trong hai cạnh của biên.

• Điểm A: cạnh của biên vừa bị thao túng (ví dụ: đáy biên bị quét).
• Điểm B: cạnh đối diện của biên (đỉnh biên), có thể xa hơn.

Dấu hiệu thường thấy: giá quét qua đáy của biên, có động thái rút râu, thân nến không đóng dưới biên và sau đó nhanh chóng quay lại biên với động lượng mạnh (Momentum).

Kịch bản thường sai khi: giá đóng thân nến bên ngoài biên vừa bị quét và tiếp tục đi xa. Khi đó nhiều khả năng đây là một cú phá biên thật sự, không phải thao túng.

Ví dụ: Từ 10:00 ngày 27/10, giá H4 dao động trong một biên từ 4,024 đến 4,071, xoay quanh EQ 4,048. Nến 14:00 ngày 28/10 quét qua đỉnh biên lên 4,083 nhưng thân nến đóng cửa lại bên trong biên. Bias sau đó có thể là giảm, điểm B có thể là đáy biên 4,024. Nến 22:00 cùng ngày giảm mạnh về đến đáy biên, và giá tiếp tục đi thấp hơn trong ngày 29/10.

Khác gì với Kịch bản 2? Cả hai đều bắt đầu bằng một cú quét thanh khoản. Tuy nhiên với Kịch bản 2, cú quét thường ngược xu hướng (trước đó là một pha mở rộng của giá) nên điểm B thường chỉ là FVG bên trong biên. Với Manipulation Range, cú thao túng xảy ra tại một đáy (hoặc đỉnh) quan trọng và thường là bước chuẩn bị cho một pha mở rộng đến cạnh đối diện của biên.

Bài viết tham khảo: SMT cơ bản và nâng cao

Áp dụng: Xác định Bias cho phiên giao dịch

Vậy trước mỗi phiên giao dịch (tuần, ngày hoặc phiên Á – Âu – Mỹ), chúng ta sẽ lần lượt tự hỏi 4 câu hỏi sau:

1. Biên giá hiện tại ở đâu? Đỉnh, đáy và các FVG bên trong biên nằm ở đâu?
2. Giá vừa chạm vào đâu: IRL, ERL, hay đang đi ngang trong biên?
3. Giá phản ứng thế nào: rút râu và đóng cửa quay lại, hay đóng thân nến xuyên qua?
4. Vậy điểm B ở đâu?

Khi trả lời được câu hỏi số 4, chúng ta đã có thể xác định được Bias cho phiên giao dịch đó.

Kịch bản	Điểm A	Điểm B	Dấu hiệu thường thấy	Kịch bản thường sai khi
IRL → ERL	FVG trong biên	Đỉnh/đáy của biên	Chạm FVG, rút râu, đóng cửa trở lại	Đóng thân nến xuyên qua FVG
ERL → IRL	Đỉnh/đáy của biên vừa bị quét	FVG gần nhất trong biên	Quét đỉnh/đáy, đóng cửa quay lại trong biên	Đóng thân nến vững ngoài biên
Manipulation Range	Đỉnh/đáy quan trọng của biên vừa bị thao túng	Cạnh đối diện của biên	Quét một cạnh, quay lại với Momentum	Đóng thân nến ngoài cạnh vừa bị quét

Tăng thêm độ tin cậy với SMT: tại điểm A, hãy so sánh Vàng (XAUUSD) với Bạc (XAGUSD). Nếu Vàng quét đáy nhưng Bạc không tạo đáy mới (hoặc ngược lại), hai thị trường đang “lệch pha” – đây là dấu hiệu cho thấy cú quét có xác suất cao là thao túng.

Bài viết tham khảo: SMT cơ bản và nâng cao

Còn nếu giá chưa chạm vào đâu cả? Khi giá đang lơ lửng ở giữa biên, chưa chạm IRL, ERL cũng như chưa chạm FVG, thì câu trả lời đúng nhất có thể là: Phiên này chưa có Bias. Chúng ta đánh dấu sẵn các vùng thanh khoản và kiên nhẫn chờ giá tìm đến một trong số đó.

Ví dụ: 3 kịch bản nối tiếp nhau (XAUUSD D, 12/6 – 3/7)

Trong khoảng 3 tuần từ 12/6 đến 3/7, giá lần lượt đi qua cả 3 kịch bản. Chúng ta hãy thử trả lời 4 câu hỏi ở trên cho từng giai đoạn.

Vuốt ngang để xem toàn bộ hình

• KB2 – ERL → IRL (17/6): biên giá là nhịp tăng từ đáy 4,024 (11/6) lên đỉnh 4,368 (15/6), bên trong có FVG 4,245 – 4,306. Ngày 17/6, giá quét qua đỉnh 4,368 lên 4,381 rồi đóng cửa lại bên dưới. Bias có thể là giảm, điểm B có thể là FVG 4,245 – 4,306, và giá đã về đến FVG ngay trong ngày.
• KB1 – IRL → ERL (22/6): sau nhịp giảm từ 17/6 đến 19/6, giá để lại một FVG nhỏ trong vùng 4,212 – 4,219. Ngày 22/6, giá hồi lên chạm FVG và đóng cửa lại bên dưới. Bias có thể là giảm, điểm B có thể là đáy 4,122 của ngày 19/6. Ngày 23/6, giá đã đi qua đáy này.
• KB3 – Manipulation Range (30/6): từ 24/6 đến 29/6, giá đi ngang trong biên 3,959 – 4,095. Ngày 30/6, giá quét qua đáy biên xuống 3,942 nhưng thân nến không đóng dưới biên. Bias có thể là tăng, điểm B có thể là đỉnh biên 4,095. Ngày 1/7, giá đã chạm đến đỉnh này.

Tổng kết

• Chuyển động của giá có thể được hiểu như một hành trình từ điểm A đến điểm B, từ một vùng thanh khoản này đến một vùng thanh khoản khác.
• Giá luân phiên giữa Thanh khoản trong biên (IRL) và Thanh khoản ngoài biên (ERL): sau khi chạm IRL, giá thường tìm đến ERL; sau khi quét ERL, giá thường quay về IRL.
• Khi giá thao túng một đỉnh/đáy quan trọng của biên, điểm B thường là cạnh đối diện của biên.
• Mỗi kịch bản đều có điểm sai rõ ràng: khi giá đóng thân nến xuyên qua vùng mà lẽ ra giá thường phản ứng, kịch bản có khả năng cao đã sai.
• Cách xác định Bias này áp dụng giống nhau cho một tuần, một ngày hay một phiên Á – Âu – Mỹ.

Đây cũng chính là những Key Level để giao dịch

Các vùng IRL (FVG) và ERL (đỉnh/đáy quan trọng của biên) không chỉ giúp chúng ta xác định Bias. Chúng cũng chính là những Key Level – những điểm chờ chính mà chúng ta sử dụng để tìm kiếm vị thế giao dịch. Bias cho biết giá có thể đi đâu, còn Key Level cho biết chúng ta sẽ chờ giá ở đâu.

Bài tham khảo: Key Level – Những điểm chờ quan trọng trong giao dịch

Truy cập www.hoctrade.vn để cập nhật nhiều nội dung về kiến thức giao dịch.

Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích giáo dục và cung cấp thông tin. KHÔNG PHẢI LỜI KHUYÊN ĐẦU TƯ.